2019 – 2020
To spektakl o pięknie. Pięknie, które nas otacza i wpływa na nas mimo tego, że rzadko je dostrzegamy i rzadko go słuchamy. O pięknie, które – niezależnie od ludzkich postępków – trzyma ten świat w ryzach.
Pitagorejczycy twierdzili, że wszystko zostało stworzone z chaosu przez dźwięk i harmonię, zgodnie z zasadami muzycznych proporcji. Siedem planet znajdujących się w ciągłym ruchu wytwarza owe dźwięki o doskonałej harmonii, zaś odległości między nimi odpowiadają interwałom muzycznym. Pojęcie Harmonia Mundi nie odnosi się bezpośrednio do tego świata, który staje się, rozpada, by znów się odrodzić na naszych oczach; świata doraźnych niedoskonałości, skażonego złem, dotkniętego brakiem, z każdą chwilą przemijającego, ale do świata idei, do stałego miernika i wzorca wszelkiej rzeczywistości doraźnej. Ten kosmiczny porządek ma odbicie w duszy ludzkiej, co z kolei przekłada się na harmonię i porządek dzieł ludzkich, a zwłaszcza muzyki, która w jakimś stopniu odwzorowuje tę niesłyszalną harmonię kosmiczną.
Od lat zajmuję się praktykowaniem ludowej muzyki, śpiewu oraz tańca, i niezmiennie towarzyszy mi pytanie, co kryje się pod pojęciem Tradycji? Czy ten zbiór melodii, rytmów, zachowań, obrzędów, artefaktów, wyobrażeń na temat kultury ludowej którym dziś dysponujemy wskazuje na to, iż była to kiedyś całościowa wizja świata, w pełni go opisująca i porządkująca? Czyż Tradycji właśnie nie można by wręcz uznać za spadkobierczynię owej antycznej idei Harmonii Mundi, ale w formie ludycznej, popularnej, swojskiej – Harmonia Vulgaris?
W naszej niefabularnej opowieści poprowadzimy Was przez kolejne kręgi ludowych wtajemniczeń, uruchomimy kosmiczny zegar, poruszymy siedem sfer ludzkiej egzystencji. Wielkopolska muzyka w niestylizowanej, organicznej formie oprawiona jak klejnot w „rzemieślniczą” scenografię Piotra Rogalińskiego stanie się wehikułem, który zabierze Was poza granice regionu, czasu, historii.
Harmonia Vulgaris/ Świat w siedmiu muzycznych obrazach
Preludium/Narodziny
Kobieta
Mężczyzna
Profanum
Wesele
Sacrum
Śmierć/Postludium
Reżyseria: Jacek Hałas
Występują: Jadwiga Tomczyk i Julia Grzelaczyk, Witold Roy Zalewski, Krzysztof i Maria Polowczyk, Manugi (Michał Mocek, Patryk Szulc, Zbigniew Kasperski, Wojciech Wojciechowski), Basia Wilińska i Joanna Szaflik, Jonasz i Jakub Hałas, Julia Hałas, Jacek Hałas i Piotr Rogaliński.
Muzyka: Jacek Hałas oraz utwory ludowe
Scenografia: Piotr Rogaliński
Premiera: 13 XII 2019 Poznań
Produkcja: Centrum Rezydencji Teatralnej SCENA ROBOCZA
Partnerstwo: Dom Tańca Poznań
Szczególne podziękowania dla Muzeum Stolarstwa i Biskupizny w Krobi
Wideo: GUZIK OWCY Creative films
Premiera spektaklu zbiegła się z nadejściem epidemii Covid19, która uniemożliwiła granie na żywo. Dzięki funduszom pozyskanym w konkursie na rezydencję artystyczną zrealizowaliśmy z Julią Hałas oraz zespołem produkcyjnym Sceny Roboczej film, który jest przewodnikiem po ideach leżących u źródeł powstania spektaklu.
W poszukiwaniu piękna
Oprowadzanie kuratorskie po spektaklu Harmonia Vulgaris
Słowo muzyka, od greckiego „mousike”, oznaczało wszelką czynność, której patronują Muzy. W Starożytności nie odnosiło się tylko do dźwięków, ale obejmowało też takie sztuki jak taniec, poezja czy architektura. Święty Augustyn twierdził, że muzyka to wiedza o liczbie, mierze i proporcji, a znajomość muzyki nie jest tylko umiejętnością śpiewu, gry czy upodobaniem w melodiach; jest poznaniem liczb.
Gdy elektron zmienia orbitę nie odbywa żadnej podróży, nie pokonuje żadnej przestrzeni, nie ma etapów pośrednich – znika z orbity X i natychmiast pojawia się na orbicie Y. Nazywa się to skokiem kwantowym. Gdy dziewczynie siedzącej na dzieży obcinają warkocz, zdejmują wianek i nakładają czepiec – znika ze stanu panieńskiego i natychmiast pojawia się wśród mężatek. Nazywa się to weselem.
Czy fizyka kwantowa ma coś wspólnego z Tradycją? A Tradycja ze starożytną ideą Harmonia Mundi?
Zapraszamy na oprowadzanie kuratorskie po labiryncie idei, które stanowią kręgosłup spektaklu Harmonia Vulgaris. Poetycka narracja okraszona domowymi eksperymentami z pogranicza fizyki, akustyki i cymatyki jest wynikiem międzypokoleniowej współpracy Jacka Hałasa i Julii Hałas.
Narracja: Jacek Hałas
Performance: Julia Hałas
Dekonstrukcje wielkopolskich melodii i pieśni: Jacek Hałas
dzięki uprzejmości wykonawców: Jadwigi Tomczyk i Julii Grzelaczyk, Witka Roy Zalewskiego, zespołu Manugi, Basi Wilińskiej, Jonasza i Jakuba Hałasów oraz archiwaliów ze zbioru „Muzyka Warta Poznania”
Wideo: Kuba Borkowicz
Produkcja: Aleksandra Kołodziej / Centrum Rezydencji Teatralnej – Scena Robocza
Premiera online: 27.06.2020
Hałasowi i jego artystom udało się stworzyć przedstawienie, które na wielu poziomach odczuć i emocji spotyka się z naszą świadomie może zarzuconą, ale podświadomie trwałą potrzebą Piękna – czyli duchowości głębszej niż sama estetyka. (…) Tak, jak Harmonia Mundi była ideą sensu świata, a nie rzeczywistością – tak myśl o Harmonii Vulgaris wydaje mi się tęsknotą do Świata, który lepiej zaspokaja poczucie sensu. Świata uosobionego przez wiejskie społeczności przechowujące „odwieczną” Tradycję.
– Andrzej Niziołek, czaskultury.pl (cała recenzja)
(…) spektakl warto zobaczyć zarówno z uwagi na sam pomysł, na jego walory plastyczne, jak i na udział muzyków ludowych, ze szczególnym uwzględnieniem kapeli Manugi. Ale warto też podkreślić, że ważne role (…) grają tu Julia, Jonasz i Jakub Hałasowie, a zatem dzieci Autora. Z perspektywy widza można odnieść wrażenie, że spektakl staje się również zbiorowym, rodzinnym doświadczeniem, w najlepszym znaczeniu tych słów. Że oto sztuka staje się wspólnym odkrywaniem świata w jego fundamentalnych aspektach. A językiem, w którym się o tym opowiada, jest język muzyki tradycyjnej.
– Tomasz Janas, polskieradio.pl (cała recenzja)