Tikkun

2003 – 2004

Tikkun to wieloaspektowe pojęcie w judaizmie oznaczające „naprawianie” lub „udoskonalanie” świata. To, w najszerszym tego słowa rozumieniu to idea, że ludzie mają duchową odpowiedzialność za poprawę świata nie tylko poprzez religijne obrzędy, ale poprzez działania na rzecz sprawiedliwości, pokoju i moralnego postępu.

Idea przygotowania cyklu koncertów-improwizacji pod wspólnym mianem ”Tikkun” zrodziła się z inspiracji wystawą fotograficzną legendarnego polskiego fotografa Tadeusza Rolke opowiadającą o miejscach związanych niegdyś z ruchem Chasydów w Polsce pt „Tu byliśmy”.

Wystawa prezentowana była francuskim miasteczku Die, podczas festiwalu „Est-Ouest 2003” poświęconego polskiej kulturze i sztuce, gdzie gościła również grupa muzyczna Lautari. Wystawa, świetnie wyeksponowana w starej, okrągłej kaplicy za miastem, zainspirowała muzyków Lautari do wyrażenia swoich odczuć i emocji wobec miejsc i śladów obecności na fotografiach. Zaimprowizowany wielogodzinny nocny koncert, w którym zebraliśmy nasze dotychczasowe doświadczenia związane z muzyką żydowską, przerodził się w koncert-modlitwę, spotkanie, święto, na które każdy coś przynosi – wino, chleb, ciekawość, zadumę, wzruszenie – zarówno muzycy jak i publiczność.

Kontynuacją tego spontanicznego spotkania jest cykl koncertów-improwizacji TIKKUN. Tadeusz Rolke zgodził się na potrzeby projektu udostępnić część swojej wystawy. Zaprosiliśmy grupę przyjaciół, zarówno muzyków żydowskich, jak i gojów. Punktem odniesienia jest dla nas muzyka klezmerska, stanowiąca niezbywalną część kulturowego pejzażu przedwojennej Polski. Historia muzyki klezmerskiej to w pewnym sensie „muzyczna ścieżka dźwiękowa” dziejów Żydów aszkenazyjskich. Przebudzona do życia nad brzegami Renu, rozwijana w Europie Środkowo-Wschodniej, nasiąkała elementami polskimi, ukraińskimi, rumuńskimi, rosyjskimi, węgierskimi, kulturą miejsc żydowskiej diaspory.

Słowo „klezmer” wywodzące się z hebrajskich słów – kley (naczynie) i zemer (pieśń), znaczy tyle co naczynie, przekaźnik dźwięku, bądź w przenośni „śpiewający instrument”. Tak też widzimy swoją obecność w tym projekcie. Powołujemy więc grupę „klezmerów”, by wspólnie odbyć podroż do synagog, kaplic, domów prywatnych. By zaśpiewać na rozstajach dróg, by pokazać fotografie „Tu byliśmy” Tadeusza Rolke i w ich otoczeniu grać muzykę Żydów, muzykę Chasydów, która współtworzyła niegdyś polski krajobraz kulturowy.

Nasze działania wykraczają poza ramy koncertu, chcemy powoływać wydarzenia pozbawione ścisłej struktury i widowiskowego charakteru, otwarte na energię miejsc i ludzi, wspólną wrażliwość, wzajemność, współbrzmienie, indywidualność, osobiste impresje, muzyczne improwizacje.

Ideą naszą jest „świętować w skupieniu”, przywracać harmonię, czynić Tikkun.